Bola va chaqaloq savdosi inson huquqlarini qo‘pol ravishda buzadigan, jamiyat va kelajak avlod taqdiriga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan og‘ir jinoyatlardan biridir. Bu jinoyat bolalarni noqonuniy ravishda sotish, sotib olish, majburiy mehnatga jalb etish, noqonuniy asrab olish yoki boshqa maqsadlarda ulardan foydalanishni o‘z ichiga oladi. Bunday harakatlar nafaqat qonunga, balki insonparvarlik va axloqiy qadriyatlarga ham zid hisoblanadi.
Bola savdosining asosiy sabablaridan ayrimlari qashshoqlik, savodsizlik, ishsizlik, noqonuniy vositachilik va odam savdosi bilan shug‘ullanuvchi jinoiy guruhlar faoliyatidir. Ayrim hollarda odamlar aldov yoki yolg‘on va’dalar orqali jinoyatchilar tuzog‘iga tushib qoladilar.
Bola va chaqaloq savdosi oqibatida bolalar o‘z oilasidan ajraladi, ruhiy va jismoniy zarar ko‘radi, ta’lim olish va sog‘lom ulg‘ayish imkoniyatidan mahrum bo‘lishi mumkin. Bu esa ularning kelajak hayoti va jamiyat rivojiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Mazkur jinoyatning oldini olish uchun qonunlarga qat’iy rioya qilish, aholi o‘rtasida huquqiy va ijtimoiy tushuntirish ishlarini kuchaytirish, bolalar huquqlarini himoya qilish hamda shubhali holatlar haqida tegishli tashkilotlarga o‘z vaqtida xabar berish muhimdir. Ota-onalar va vasiylar bolalarning xavfsizligini ta’minlash, ularni begona shaxslarning yolg‘on va’dalaridan ogohlantirish va ularning huquqlarini himoya qilishga alohida e’tibor qaratishlari zarur.
Xulosa qilib aytganda, bola va chaqaloq savdosi butun jamiyatni tashvishga soladigan jiddiy muammodir. Ushbu jinoyatga qarshi kurashishda davlat organlari, huquqni muhofaza qiluvchi idoralar, ta’lim muassasalari, jamoat tashkilotlari va fuqarolarning hamkorligi muhim ahamiyatga ega. Har bir bola xavfsiz, mehribon va sog‘lom muhitda yashash, ta’lim olish hamda baxtli bolalikni boshdan kechirish huquqiga ega.
A.Abriyeva,
Jinoyat ishlari bo`yicha
Qumqo`rg`on tuman sudi arxivarisi
