Aziz yurtdoshlar! Donishmandlar «Sog‘liq — tuman boylik», deb bejiz aytishmagan. Darhaqiqat, insonning baxtli hayot kechirishi, mehnat qilishi va jamiyat ravnaqiga hissa qo‘shishida salomatlik muhim o‘rin tutadi. Bugungi shiddatli zamonda o‘z sog‘lig‘imizga e’tiborli bo‘lish, sog‘lom turmush tarziga amal qilish har qachongidan ham muhimdir.
To‘g‘ri ovqatlanish — salomatlik asosi
Sog‘lom hayotning muhim shartlaridan biri muvozanatli ovqatlanishdir. Kundalik dasturxonimizda meva-sabzavotlar, dukkakli mahsulotlar va donli oziq-ovqatlar yetarli bo‘lishiga e’tibor qaratishimiz lozim. Tuz, shakar va yog‘ miqdori yuqori bo‘lgan mahsulotlarni me’yorida iste’mol qilish, tez tayyorlanadigan taomlarni cheklash hamda yetarli miqdorda toza suv ichish organizm salomatligini asrashga yordam beradi.
Harakat — hayot manbai
Jismoniy faollik sog‘lom turmush tarzining ajralmas qismidir. Har kuni piyoda yurish, velosiped haydash, badantarbiya bilan shug‘ullanish yoki boshqa jismoniy mashqlarni bajarish yurak-qon tomir kasalliklari va qandli diabet xavfini kamaytirishga, umumiy salomatlikni yaxshilashga xizmat qiladi.
Ertalabki badantarbiya kun davomida tetik yurishga yordam beradi. Ota-onalarning farzandlari bilan birgalikda sport bilan shug‘ullanishi esa bolalarda sog‘lom odatlarni shakllantirishning samarali usullaridan biridir.
To‘laqonli uyqu va dam olish
Yetarli uyqu insonning jismoniy va ruhiy salomatligi uchun juda muhim. Uyquning yetishmasligi diqqat, xotira va ish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bois o‘z vaqtida uxlash, kun tartibiga rioya qilish va kechqurun telefon yoki televizor qarshisida uzoq vaqt qolmaslik tavsiya etiladi.
Ruhiy zo‘riqishni kamaytirish uchun tabiat qo‘ynida sayr qilish, kitob o‘qish, yaqinlar bilan suhbatlashish va sevimli mashg‘ulotlarga vaqt ajratish foydalidir.
Zararli odatlardan yiroq bo‘laylik
Chekish, nos iste’mol qilish, spirtli ichimliklar va giyohvandlik inson salomatligiga jiddiy zarar yetkazadi. Bunday odatlar nafaqat insonning o‘ziga, balki uning oilasi va jamiyatga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Sog‘lom kelajak uchun zararli odatlardan voz kechish, yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish va zarur hollarda mutaxassislardan yordam so‘rash muhimdir.
Kasallikning oldini olish — muhim vazifa
Kasalliklarni erta aniqlash va ularning oldini olishda profilaktik tibbiy ko‘riklarning ahamiyati katta. Shifokor tavsiyasiga ko‘ra, qon bosimi va qondagi qand miqdorini nazorat qilish, zarur tekshiruvlardan o‘tish hamda emlash bo‘yicha tavsiyalarga amal qilish lozim.
Salomatlik bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelganda, o‘z vaqtida shifokorga murojaat qilish kasallikni erta aniqlash va samarali davolash imkoniyatini oshiradi.
Ruhiy salomatlik ham e’tibordan chetda qolmasin
Inson salomatligi faqat jismoniy holat bilan belgilanmaydi. Ruhiy xotirjamlik, yaqinlar bilan samimiy munosabatlar, mehr-oqibat va o‘zaro qo‘llab-quvvatlash ham farovon hayotning muhim omillaridir.
Qiyin vaziyatlarda muammolarni ichga yutib yurmasdan, ishonchli inson bilan suhbatlashish yoki zarur bo‘lsa, mutaxassisga murojaat qilishdan tortinmaslik kerak.
Xulosa qilib aytganda, sog‘lom turmush tarzi katta o‘zgarishlardan emas, balki kundalik hayotimizdagi kichik, ammo muntazam odatlardan boshlanadi. To‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik, yetarli uyqu, zararli odatlardan voz kechish va salomatlikni nazorat qilish orqali hayot sifatini yaxshilash mumkin.
Unutmaylik, sog‘liq — insonning eng katta boyligi. Uni asrash esa har birimizning o‘z qo‘limizda!
Jinoyat ishlari bo‘yicha Qumqo‘rg‘on tuman sudi arxivariusi A. Abriyeva
