Oilaviy-maishiy zo‘ravonlik bugungi kunda dunyoning ko‘plab davlatlarida uchraydigan dolzarb muammolardan biridir. Ushbu holat oila a’zolaridan birining boshqasiga nisbatan jismoniy, ruhiy, iqtisodiy yoki boshqa shakldagi tazyiq va zo‘ravonlik harakatlarini sodir etishi bilan namoyon bo‘ladi. Zo‘ravonlik nafaqat jabrlanuvchining huquq va erkinliklarini buzadi, balki oiladagi sog‘lom muhitga, farzandlar tarbiyasiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Oilaviy zo‘ravonlikning eng ko‘p uchraydigan turlariga jismoniy zo‘ravonlik, haqorat qilish, tahdid qilish, kamsitish, ruhiy bosim o‘tkazish hamda iqtisodiy qaramlikka majbur etish kiradi. Bunday holatlar ko‘pincha oiladagi nizolar, spirtli ichimliklarni suiiste’mol qilish, huquqiy madaniyatning yetarli emasligi va ayrim ijtimoiy muammolar oqibatida yuzaga keladi.
Oilaviy-maishiy zo‘ravonlikning oqibatlari juda og‘ir bo‘lishi mumkin. Jabrlanuvchilarda qo‘rquv, tushkunlik, ruhiy zo‘riqish va sog‘liq bilan bog‘liq turli muammolar paydo bo‘ladi. Ayniqsa, bunday muhitda voyaga yetayotgan bolalar ruhiyatiga jiddiy zarar yetadi, ularning kelajakdagi ijtimoiy hayotiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
O‘zbekiston Respublikasida oilaviy-maishiy zo‘ravonlikka qarshi kurashish bo‘yicha muhim huquqiy mexanizmlar yaratilgan. Zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxslarni himoya qilish, ularga yordam ko‘rsatish hamda huquqbuzarlarga nisbatan qonuniy choralar ko‘rish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Himoya orderi berish, profilaktik tadbirlar o‘tkazish va aholining huquqiy ongini oshirish ana shunday choralar jumlasidandir.
Oilaviy-maishiy zo‘ravonlikning oldini olish uchun jamiyatning har bir a’zosi mas’uliyatni his qilishi lozim. Oila a’zolari o‘rtasida o‘zaro hurmat, mehr-oqibat va bag‘rikenglik muhitini shakllantirish, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, fuqarolarning huquqiy savodxonligini oshirish va zo‘ravonlikka nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish ushbu muammoni kamaytirishga xizmat qiladi.
Xulosa qilib aytganda, oilaviy-maishiy zo‘ravonlik nafaqat alohida bir oilaning, balki butun jamiyatning muammosidir. Har bir fuqaro zo‘ravonlikning har qanday ko‘rinishiga qarshi turishi, jabrlanganlarga yordam berishi va sog‘lom oilaviy muhitni yaratishga hissa qo‘shishi zarur. Faqat shundagina tinch, barqaror va farovon jamiyatni barpo etish mumkin.
Jinoyat ishlar bo‘yicha
Qumqo‘rg‘on tuman Sudining
Devonxona mudiri Q.Zubaydullayev
